چرا انضباط و پیامد کار اهمیت دارد؟

در زمان‌های مختلفی فرزند شما کارهایی انجام می‌دهد که شما آن را دوست ندارید. در عین حال آنها کارهایی که شما دوست دارید را هم انجام می‌دهند. پیامد کار یا آنچه دقیقا بعد از رفتار کودک اتفاق می‌افتد باعث می‌شود که احتمال انجام یک رفتار زیاد یا کم شود. پیامد یک کار می‌تواند مثبت یا منفی باشد.

پیامد مثبت: کودک این پیغام را منتقل می‌کند که او کار درستی انجام داده است و باعث می‌شود که دوباره آن کار را تکرار کند. پیامد مثبت شامل: پاداش، جایزه و توجه می‌شود.

پیامد منفی: کودک متوجه می‌شود کار درستی انجام نداده است و احتمال تکرار آن کار با روبرو شدن با پیامد منفی پایین می‌آید. به پیامد منفی داشتن انضباط هم گفته می‌شود. این پیامد می‌تواند شامل: بی‌توجهی، انحراف توجه، نتایج طبیعی عمل (برای مثال شکسته شدن اسباب بازی)، تاخیر در یک فعالیت لذت‌بخش، از دست دادن یک فعالیت لذت‌بخش و زمان خلوت می‌شود.

 

پاداش چیست؟

پاداش شامل هر فعالیت و اتفاقی است که بعد از انجام یک رفتار مطلوب توسط والدین انجام می‌شود و باعث تقویت و افزایش رفتار مطلوب می‌شود.

 

چگونه از پاداش استفاده کنیم؟

پاداش می‌تواند احتمال تکرار یک رفتار خوب را بیشتر کند:

نحوه‌ای که به کودک بعد از انجام یک رفتار پاسخ داده می‌شود می‌تواند باعث تکرار آن رفتار شود. پاداش می‌تواند باعث این افزایش رفتار شود و بهترین زمان پاداش دادن دقیقا بعد از انجام رفتار است.

پاداش می‌توان به افزایش اعتماد به نفس کمک کند:

کودکان نوپا و پیش‌دبستانی کلماتی مثل: نه، دست نزن و ساکت باش را بارها در طول روز می‌شوند. این یک اتفاق طبیعی است و به آنها کمک می‌کند که کارهای اشتباه را از درست تشخیص دهند. ولی شنیدن زیاد این عبارات می‌تواند تاثیر منفی بر اعتماد به نفس آنها داشته باشد و باعث شود احساس کنند که هیچ کاری را به درستی انجام نمی‌دهند. زمانی که به کودک پاداش داده می‌شود متوجه می‌شود که کارهای خوبی هم انجام می‌دهد، کارهایی که شما به عنوان والدین آن را دوست دارید.

پاداش می‌تواند رابطه شما با فرزندتان را بهبود بخشد:

وقتی به کودک پاداش می‌دهید، در یک زمان هم شما و هم فرزندتان خوشحال هستید. شما به خاطر کار خوب او خوشحال هستید و او به خاطر بدست آوردن چیزی که دوست دارد.

 

انواع پاداش:

پاداش می‌تواند عنوان مختلفی داشته باشد:

پاداش مادی: مثل اسباب‌بازی، خوراکی، یا هر چیزی که نیاز به هزینه کردن دارد.

پاداش کلامی: مثل تعریف و تمجید، تحسین، آفرین گفتن

پاداش عاطفی: مثل بغل کردن، بوسیدن، لبخند زدن

پاداش فعالیت و توجه: گذراندن یک زمان اضافه با کودک و پرداخت به فعالیتی که دوست دارد مانند رفتن به پارک، دیدین یک فیلم، نقاشی با هم.

 

 

مراحل مشخص کردن پیامد کار برای کودک:

مرحله اول: مشخص کردن رفتار نامناسب:

لازم است برای خود و کودک رفتارهای مناسب و رفتاری نامناسب را به‌طور واضح مشخص کرده باشیم (در مورد زمان مناسب صحبت با کودک بیشتر بخوانید). اگر کودک رفتاری دارد که مناسب نیست یا باید آن را متوقف کند، آن را مشخص و واضح به کودک بگویید و از او بخواهید آن را تغییر دهد (در مورد نحوه بیان دستورالعمل به کودک بیشتر بخوانید). همچنین می‌توانید پیامد ادامه پیدا کردن رفتار را به او بگویید (مرحله دوم).

برای کودک یک رفتار عینی و مشخص را به عنوان رفتار خواسته شده یا نخواسته شده بیان کنید و از بیان جملات مبهم بپرهیزید. برای مثال گفتن اینکه: «اگر خوب با اسباب‌بازی‌هات بازی نکنی اونها رو ازت می‌گیرم»، یک جمله مبهم است. زیرا شما و فرزندانتان ممکن است معانی متفاوتی برای «خوب بازی کردن» در ذهن داشته باشید. به جای آن جملات مشخص بگویید مانند: «اگر کامیونت رو پرتاب کنید من اون رو ازت می‌گیرم».

 

مرحله دوم: اخطار دهید:

به کودک ابتدا اخطار دهید که باید رفتارش را عوض کند. کودک باید بداند که اگر رفتارش را عوض نکند چه پیامدی برای او خواهد داشت. استفاده از جملات اگر/آنگاه می‌تواند برای اخطار دادن مناسب باشد.

زمانی اخطار دهید که واقعا به آنچه گفته‌اید عمل خواهید کرد و هربار که رفتار نامناسب اتفاق افتاد پیامد مشخص شده باید انجام شد. در غیر این صورت کودک اخطار را جدی نخواهد گرفت. همچنین در زمان اخطار داد باید دقیق آنچه از کودک می‌خواهیم مشخص باشد. برای مثال اگر کودک ماهی‌تابه را به دیوار می‌کوبد، می‌توانید بگویید: «اگر با ماهی‌تابه آرام بازی نکنی، بقیه ساعت روز رو باید در اتاق بگذرونی».

 

مرحله سوم: پیامد مشخص شده را اجرا کنید:

وقتی نتیجه یک کار مشخص می‌شود باید با انجام آن کار، کودک نتیجه آن را ببیند. حال چه این نتیجه مثبت باشد و چه منفی. یعنی زمانی که پاداشی برای یک رفتار مشخص می‌شود در صورت انجام آن باید پاداش داده شود. همچنین در صورت مشخص کردن یک تنبیه برای رفتار باید با انجام رفتار آن را اجرا کرد.

 

انواع تنبیه:

بی‌توجهی: وقتی بی‌توجهی می‌کنید تمام حواستان را از کودک و آنچه در حال انجام آن است قطع می‌کنید.

انحراف توجه: بیشتر زمانی استفاده می‌شود که از قبل برای موقعیت و رفتار نامناسب برنامه‌ریزی شده باشد. برای مثال وقتی می‌خواهید برای رفتن به مهمانی مسافت طولانی رانندگی کنید و می‌دانید که کودک خسته خواهد شد و رفتارهای نامناسب انجام خواهد داد. در این زمان می‌توانید وسایل سرگرمی مناسب برای طول مسیر به همراه داشته باشید.

تاخیر برای فعالیت لذت‌بخش: به این معنی است که کودک برای آنچه دوست دارد باید صبر کند. اینکه چه فعالیت لذت‌بخشی را حذف می‌کنید (به تاخیر می‌اندازید) باید رابطه منطقی با رفتار نامناسب داشته باشد. برای مثال اسباب‌بازی که با آن در حال جنگیدن است را از او می‌گیرید.

زمان یا اتاق خلوت: کودک به اتاقی که امکان فعالیت و بازی با چیزی در آن وجود ندارد برده شده و برای زمان مشخصی باید در آنجا بماند.

 

مرحله چهارم: در مورد علت پیامد منفی به کودک توضیح دهید:

برای کودک علت تجربه پیامد منفی را توضیح دهید و همیشه آن را اجرا کنید. در انجام تنبیه زمان اهمیت دارد. بهتر است پیامد کار کودک در همان زمان انجام رفتار اجرا شود. به‌این صورت کودک کاملا متوجه می‌شود که چه رفتاری باعث تجربه تنبیه شده است. برای مثال می‌توانید بگویید: چون با این عروسک برادرت رو زدی، من این عروسک رو تا عصر ازت می‌گیرم. در اینجا عروسک باید از کودک گرفته شود و در جایی که کودک امکان دسترسی به آن را ندارد قرار گیرد.

کودک ممکن است شروع به گریه و التماس کند. یا ممکن است بگویید که از شما متنفر است و شما بدترین والدین هستید. هیچ کدام از این رفتارها و گفتارها نباید تصمیم شما را برای اجرای تنبیه تغییر دهد. اگر با گریه کردن عروسک را به او برگردانید او یاد میگیرد که:‌ «هر وقت با صدای بلند داد بزنم و گریه کنم، مامان/بابا هرچی بخوام بهم می‌دهند». در اینجا در واقع شما به جای تنبیه رفتار نامناسب کودک را تشویق کرده‌اید.

 

مرحله پنجم: به مکالمه مثبت برگردید:

بعد از اتمام اجرای تنبیه به رابطه و مکالمه مثبت همیشه با کودک برگردید. اگر یک فعالیت لذت‌بخش از کودک گرفته شده می‌توان در زمان برگرداندن آن به کودک رفتار مناسب را یادآوری کنید. برای مثال: تو می‌تونی این عروسک رو تا زمانی که آرام بازی می‌کنی داشته باشی. رفتارهای مثبت و مناسب کودک را همیشه ببینید و به آن پاداش دهید.

 

چگونه از بی‌توجهی استفاده کنیم؟

گرفتن توجه والدین برای کودکان یک پاداش مهم است. توجه مثبت به چیزهایی گفته می‌شود که شما با انجام آن به کودک می‌گویید که کاری که انجام داده است را دوست داشتید. توجه منفی زمانی اتفاق می‌افتد که کودک کاری انجام داده که شما آن را نامناسب می‌دانید. برای مثال اگر کودک به لباس شما بچسبد و هی آن را بکشد و اسمتان را صدا بزند، شما احتمالا بهش می‌گویید: بسه! در اینجا شما به کودک توجه کرده‌اید. شاید با یک بررسی متوجه شوید که بیشتر در مورد رفتارهای منفی به کودک توجه می‌کنید تا رفتارهای مثبت. اما مهم این است که برای کودک توجه منفی از طرف شما همچنان توجه است. با این تعاریف، بی‌توجهی کردن به این صورت عمل می‌کند که توجه از رفتارهای نامناسب برداشته می‌شود و این باعث کاهش بروز آن رفتارها می‌شود. کودک یاد می‌گیرد که برای رفتارهای نامناسب از شما توجهی دریافت نمی‌کند.

بی‌توجهی چیست؟

با ظاهر کلمه بی‌توجهی گمراه نشوید. این کار یک فعالیت پویا برای والدین است. به بی‌توجهی به عنوان مخالف توجه کردن نگاه کنید. بی‌توجهی نکردن به معنی غفلت یا کنارگذاشتن کودک نیست بلکه به معنی قطع هرگونه ارتباط کلامی، عاطفی، جسمی است که به منظور کاهش مشکلات رفتاری کودک انجام می‌شود. در واقع، شما توجه‌تان را از کودک و رفتارش برمی‌دارید. بنابراین بی‌توجهی برای رفتارهای نامناسبی خوب است که کودک برای گرفتن توجه شما آنها را انجام می‌دهد. وقتی بی‌توجهی می‌کنید در واقع به کودک نگاه نمی‌کنید و با او صحبت نمی‌کنید. و تمام کارها و اعتراضات برای گرفتن توجه‌تان را نادیده می‌گیرید. هدف این است که رفتار نامناسب کودک کاهش پیدا کرده و متوقف شود.

 

بی‌توجهی برای چه رفتارهای نامناسبی استفاده می‌شود؟

وقتی هیچ مشکل جسمی یا آسیبی وجود ندارد معمولا بی‌توجهی برای رفتارهایی مانند نق زدن، گریه کردن و اوقات تلخی‌های کودک مناسب است. معمولا این رفتارها برای گرفتن توجه انجام می‌شوند. بنابراین اگر والدین، دوستان، فامیل و یا هر مراقب دیگری به این رفتارها بی‌توجهی کند آنها کاهش پیدا می‌کنند و متوقف می‌شوند.

کودک ممکن است رفتارهایی انجام دهد که او را در خطر قرار دهد. رفتارهای آسیب‌زا و خطرناک نباید مورد بی‌توجهی قرار بگیرد. برای مثال اگر کودک در حال آسیب زدن به خود، دیگران یا اشیا است نباید به آن بی‌توجهی کرد. این نوع رفتارهای نامناسب باید به سرعت متوقف شود و برای این منظور می‌توان از روش‌های دیگری مثل اتاق خلوت استفاده کرد.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *